Archives

NEPAL – DZIENNIK WYPRAWY cz.2

Dzień 12. 13 października
Pobudka 5:30. Obudziłam się z bólem gardła. Musieliśmy założyć na siebie praktycznie wszystkie ubrania, bo już tak zrobiło się zimno. Poszliśmy zjeść śniadanie i rozliczyć się za te dwa dni. Obywatel Izraela miał już tak opuchniętą twarz, że nie było prawie widać jego oczu. Leżał dalej pod pierzyną i czekał na helikopter, a jego koledzy jakby nigdy nic poszli dalej. Wyszliśmy na mróz i zachwyciliśmy się lodowymi formacjami które utworzyły się przy brzegu strumienia. Zaczęliśmy piąć się w górę dość mozolnie w stronę wstającego słońca. Każdy wdech z racji wysokości i temperatury przysparzał nam nie małych trudności. Początkowo na szlaku byliśmy sami, ale szybko ekipy z portierami nas przeganiały. Nie mieliśmy już takiej energii jak na początku wędrówki. Przystawaliśmy tylko raz na jakiś czas by złapać oddech, napić się wody i zachwycić ośnieżonymi szczytami na tle niebieskiego nieba. Teren był bardzo surowy, praktycznie bez roślinności. Lokalsi w takich warunkach w celach opałowych używali wysuszonych odchodów jaka – w sumie całkiem ekonomicznie. Przeszliśmy przez rzekę wypływającą z lodowca i dotarliśmy do wioski (przynajmniej tak zaznaczonej na mapie) na którą składała się jedna chatka z restauracją i hotelem. Zrobiliśmy przerwę i nałożyliśmy kolejną warstwę kremu na pysk by chociaż odrobinę ochronić się od palącego słońca. Ruszyliśmy dalej i znów cisnęliśmy pod górę, walcząc o każdy oddech i metr. Podziwiam wszystkich, którzy wchodzą na te najwyższe szczyty bez butli tlenowych. Jak to możliwe? Kolejną przerwę zrobiliśmy przy tzw. Memorial place , gdzie skupione były czorteny upamiętniające ofiary tych gór, w szczególności tej najwyższej. Wielu ludzi z wielkimi ambicjami zostało już tam na wieki.
Gdy w końcu dotarliśmy do Lobuche, pierwsze co nam się rzuciło w oczy to normalna pralka stojąca tuż przy rzece. Nie było czasu nawet na odpoczynek bo czekała nas walka o szukanie noclegu. Biegałam od jednego lodgu do drugiego i praktycznie wszędzie były już pozajmowane pokoje. Wszystko zawalone pieprzonymi wycieczkami. W końcu jedna z właścicielek na nasze zapytanie czy możemy spać w jadalni powiedziała, że postara nam się załatwić pokój. Zamówiliśmy u niej po zupie by się ogrzać i czekaliśmy. Dzięki Bogu przyszła do nas po chwili z kluczem. Rozpakowaliśmy się, przebraliśmy w luźniejsze ubrania i dodatkowo zakupiliśmy u niej jeszcze strepsilsy na moje gardło. Wyszliśmy się przejść jeszcze troszeczkę by zobaczyć dalszą trasę. Wpakowaliśmy się na wysoki pagórek stojący po środku doliny i podziwialiśmy piękne Himalaje. Czuliśmy się niesamowicie wyczerpani, dodatkowo męczyły nas obtarte części ciała i rozwijające się zatrważająco szybko przeziębienie. Przed kolacją kupiliśmy jeszcze bilet na nocleg i zasiedliśmy w ciepłej, ogrzewanej i zatłoczonej jadalni. Tak jak po posiłku i ciepłej herbacie mi się poprawiło i czułam się jak istny monter to Krzysztof zaczął się czuć coraz gorzej. W jadalni w momencie poskładało jedną z kobiet, co wprowadziło w jadalni lekkie poruszenie, a Krzysztof oznajmił, że musi wyjść na zewnątrz bo zaraz zemdleje tak jak ona. Zabraliśmy ze sobą termos do pokoju i zaczęłam nas pakować na kolejny dzień. Noc jednak wszystko zmieniła. Sprawdził się najczarniejszy scenariusz, którego tak bardzo się obawialiśmy. Z racji tego, że było strasznie zimno, zapakowałam się w pełni ubrana do śpiwora, przykryłam kołdrą i dalej nie mogłam zagrzać ciała. Zasnęłam, lecz nagle obudził mnie tępy ból głowy, czułam jakbym się gotowała, nie mogłam złapać powietrza i momentalnie wyrzuciło mnie ze śpiwora. Piszczało mi uszach, byłam cała zlana potem i przed oczami widziałam tylko mroczki. Tym wyrzutem obudziłam Krzysztofa, który przerażony wyskoczył z łózka, otworzył drzwi i zaczął nimi wachlować by wpuścić trochę powietrza do środka. Było to najgorsze uczucie jakie w życiu przeżyłam. Krzysztof próbował mnie uspokoić, ale serce nadal waliło jak oszalałe. Dalej już bałam się zasnąć. Przyszedł wyczekiwany przez nas mroźny poranek. Miał to być nasz finałowy dzień z dojściem do celu na Everest Base Camp, lecz Himalaje nas laików nie chciały do siebie dopuścić i odebrały nam wszystkie siły. Doszliśmy oboje do wniosku, że nie warto ryzykować życia po raz kolejny i w tym momencie sobie odpuszczamy. Nie chcieliśmy skończyć jak ci, których obserwowaliśmy przez ostatnie dni, a sztuką jest zawrócić nawet gdy od celu dzielą nas metry. W naszym przypadku to 365 metrów przewyższenia. Jeszcze tu wrócimy, lepiej przygotowani. I tak mega daleko zaszliśmy i to jest nasz osobisty sukces. Widzieliśmy te wszystkie piękne szczyty i spędziliśmy super czas razem – co nas jeszcze bardziej połączyło. Teraz tylko trzeba było wrócić na dół – ale o własnych siłach.
Wysokość : 4940 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 700 rupi jedzenie – 3060 rupi Total : 3760 rupi

Dzień 13. 14 października
Oboje nie byliśmy w stanie nic zjeść, więc odmówiliśmy śniadanie i powolutku zaczęliśmy schodzić jak najniżej. Wody nawet nie mogliśmy się napić bo przez noc nam zamarzła. Dopiero w Dughla zatrzymaliśmy się na chwilę, wzięliśmy dzbanek wrzątku i przegryźliśmy po snickersie. Czuliśmy się fatalnie, ale trzymała nas na nogach myśl, że musimy zejść o własnych siłach. Zastanawialiśmy się jeszcze czy nie zatrzymać się niżej i następnego dnia spróbować jeszcze raz atakować góry, ale nie mieliśmy już na to siły i nie chcieliśmy ryzykować. W Periche zjedliśmy dopiero zupę, by rozgrzać trochę żołądek. Spotkaliśmy tam też kolejnych Polaków z Polskie Himalaje. Dalej czuliśmy się skołowani, ale na szczęście z każdą godziną zawroty głowy mijały. Idąc co chwilę zatrzymywaliśmy się co chwilę by pozachwycać się jeszcze widokiem Lhotse z której wiatr zwiewał śnieg. Na przejrzystym niebie białe szczyty oślepiały swoim blaskiem. Doszliśmy do Pangboche na 4000 m n.p.m i od razu czuliśmy różnicę w ilości tlenu. W Wind Horse lodge w końcu na spokojnie przespaliśmy noc.
Wysokość: 4000 m n.p.m.
Wydatki: nocleg – 200 rupi jedzenie – 2090 rupi extrasy : dzbanek wrzątku – 250 rupi
Total : 2540 rupi

Dzień 14. 15 października
Pobudka 6:20. Zjedliśmy jedną porcję ziemniaczków na pół i ruszyliśmy w trasę. Wracaliśmy zupełnie inną trasą, niż jak szliśmy w kierunku Everestu. Trasa na Phortse była początkowo dość łatwa i prowadziła po zboczu góry, a nie wśród drzew przez co widoki były nie ziemskie. Cały czas za plecami mieliśmy Lhotse, to też jak tylko robiliśmy przerwę to zwracaliśmy nasze głowy w jej kierunku. Z daleka wydawała się na o wiele większą niż z bliska. Dotarliśmy do malej wioski Phortse na zboczu góry, gdzie w cieple słońca przefiltrowaliśmy sobie wodę. Dalsza trasa miała być podobno łatwiejsza ale nie dość, że musieliśmy najpierw zejść w dół do rzeki to jeszcze potem zrobić ostre podejście w górę. Pragnęliśmy jeszcze dziś dotrzeć do znanego nam już pensjonatu w Namche bazar, zjeść tego wyśmienitego steka z jaka i odpocząć. To była myśl, która nas dodatkowo napędzała. Cisnęliśmy ostro pod górę, a na dół praktycznie zbiegaliśmy. Byliśmy sami w zdumieniu, że jest w nas jeszcze tyle siły. Weszliśmy na znany nam już szlak i stamtąd już prosto do Namche. Krzysztof zaczekał z plecakami w połowie góry a ja poleciałam pytać do naszego pensjonatu o wolny pokój. Na szczęście dzikie hordy wycieczek zniknęły i w pensjonacie byliśmy prawie sami. Zamówiliśmy prawdziwą ucztę w postacie steków z jaka, smażonego makaronu i dzbanka gorącej czekolady i czuliśmy się jak w raju.
Wysokość: 3440 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie i extrasy : 2960 rupi Total : 3160 rupi

Dzień 15. 16 października
W końcu wstaliśmy na spokojnie bez pośpiechu, nigdzie się nie goniąc. Zjedliśmy śniadanie i pożegnaliśmy się z miłymi ludźmi z pensjonatu. Znów hordy wycieczek ciągnęły w dół i na szlaku było słychać tylko wkurwiające stukanie kijków o kamienie. Miało być łatwiej ale jak zwykle nawet samo zejście z góry było strasznie wyczerpujące. Spędzaliśmy też masę czasu na checkpointach, których mieliśmy aż trzy dziś do przejścia a wszędzie musieliśmy czekać w kolejce. Krajobraz znów zrobił się zielony i czuć było zapach ściółki leśnej a i ruch na szlaku w końcu się przerzedził. Gdy zeszliśmy w dół do rzeki nad nami w oddali widniał ośnieżony szczyt góry Thamserku, która swoimi prawie siedmioma tysiącami metrów robiła wrażenie. Teraz jak byliśmy w dole faktycznie było widać jak wysokie są te góry. Powoli siły z nas uchodziły i rozglądaliśmy się za noclegiem. Tym razem warunkiem koniecznym był gorący prysznic bo po tylu dni bez już całkiem nieźle było od nas czuć. Mokre chusteczki już powoli nie dawały rady. Zaszliśmy do jednej gospody i już nawet zamówiliśmy jedzenie, gdy okazało się, że w ramach obiecanego gorącego prysznica zaproponowali nam jedynie wiadro wody. Zmyliśmy się więc stamtąd raz dwa i mimo zmęczenia szliśmy dalej. W Cheplung mieliśmy poleconą gospodę, więc od razu się tam udaliśmy. Niestety nie mieli prysznica, ale za to pokój był tani i mogliśmy skorzystać z darmowego Internetu. Po tylu dniach mogliśmy w końcu poinformować rodzinę, że żyjemy. Biedacy odchodzili od zmysłów tym bardziej po ostatnim zejściu lawiny gdzieś w Himalajach w którym zginęło sporo osób. W guest housie byliśmy jednak bezpieczni i dochodziliśmy do siebie przy gorącej herbacie i wyśmienitym jedzeniu.
Wysokość : 2660 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – finalnie za darmo jedzenie : 2100 rupi Total : 2100 rupi

Dzień 16. 17 października
Pobudka 6:00. Przespaliśmy pod ciepłą pierzynką kolejna noc. Do śniadania dostaliśmy po herbatce za darmo, a przy płaceniu rachunku Pan Sherpa właściciel powiedział, że nocleg też mamy za darmo. Taki wspaniały człowiek. Dwa razy stanął na szczycie Everestu i był dla nas taki miły. Aż było nam głupio. Pożegnaliśmy się i ruszyliśmy powolnym krokiem w stronę Lukli. Chcieliśmy zobaczyć sławne lotnisko. Doczłapaliśmy może po godzinie. Przetoczyliśmy się przez miasteczko i zajęliśmy dobre miejsce obserwacyjne tuż naprzeciwko pasa startowego. Zbierało się pełno lokalsów oraz białych turystów więc myśleliśmy, że lada chwila coś przyleci. Lądowały jedynie helikoptery. Wyczekiwaliśmy tak może z godzinę nadaremno. Jak już nas kompletnie wypizgało to postanowiliśmy dać za wygraną. No i słusznie bo samoloty zaczęły dopiero lądować z jakieś 2 godziny później jak my już mieliśmy za sobą górkę z Surke. Szliśmy równym tempem robiąc wymuszone przerwy na przepuszczenie karawany osiołków. Weszliśmy na górę spowitą w chmurach co od razu wychłodziło i zapędziło do pierwszej lepszej gospody. Zamówiliśmy kolację z ciepłą herbatą i tak ja byłam mega zadowolona to Krzysztof wręcz przeciwnie, gdyż nie dostał dokładki dhal bhata.
Wysokość : 2860 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie + wrzątek – 1690 rupi Total : 1890 rupi

Dzień 17. 18 października
Pobudka 6:00. Zjedliśmy po 4 pierożki momo i ruszyliśmy w drogę. Rozpoczął się tzw. śliski szlak ale na szczęście wyglądał lepiej niż go zapamiętaliśmy. Około godziny lunchowej dotarliśmy do Bhupsy, do miejsca gdzie zatrzymaliśmy się idąc w tamtą stronę. Zamówiliśmy ryż z warzywami i przygotowaliśmy zapas przefiltrowanej wody. W międzyczasie obserwowaliśmy jak jakaś zwariowana biała laska polewała wodą przechodzące osiołki. W jej mniemaniu miało im to chyba przynieść ochłodę. Szlak dalej wiódł w dół do rzeki, a stamtąd już bliziutko do naszej upragnionej Kharikholi. Wyspaliśmy się, pojedliśmy i co najważniejsze wzięliśmy gorący prysznic. Przed kolacją przeszliśmy się jeszcze pod świątynię buddyjską umieszczoną na małej górce, skąd mieliśmy świetny widok na okolicę.
Wysokość : 2069 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie – 1500 rupi extrasy: prysznic – 400 rupi Total : 2100 rupi

Dzień 18. 19 października
Trekking powoli robił się już męczący. Oczywiście sam w sobie kosztuje wiele energii ale nie przynosił już takiej satysfakcji bo trasa była nam już znana. Dreptaliśmy sobie przed siebie, ciałem jeszcze w Nepalu ale duchem już w Polsce. Planujemy powoli co będziemy robić po powrocie, choć bardziej próbowaliśmy uporządkować to co już zaplanowaliśmy jakiś czas temu. Większość czasu, każdy z nas szedł w milczeniu tylko raz na jakiś czas wymieniając się jakąś myślą. Dotarliśmy do Nuntali i wybraliśmy jeden z dwóch jakoś wyglądających miejsc do spania. Dostaliśmy pokój, pierzynę i czekaliśmy już tylko na posiłek oglądając w między czasie Westworlda. W jadalni poznaliśmy parkę z Australii, która też wracała już do Katmandu. Wymieniliśmy się doświadczeniami, a było czym bo okazali się długoterminowymi backpackersami tak jak my. Dobrze jest przychodzić do takich miejsc jak najszybciej bo jak się dowiedzieliśmy, kolejni goście już pierzyn nie dostali. A my cudownie grzaliśmy się pod dwoma.
Wysokość : 2200 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie – 1670 rupi Total : 1870 rupi

Dzień 19. 20 października
Pobudka standardowo o 6 rano. Ryż na śniadanie i powolnym krokiem pod górę. Mieliśmy dziś do przejścia przez górę wysokosci 3 000 m n.p.m. Gdy szliśmy tędy za pierwszym razem wszystko było pod gęstą chmurą, a teraz była piękna słoneczna pogoda i mogliśmy zobaczyć to co wcześniej było przed nami ukryte. Idealnie było widać dalekie ośnieżone szczyty i lecące do Lukli samoloty. Widać było wszystkie górki przez które przeszliśmy, aż z Kharikholi. Tuż przed szczytem zobaczyliśmy tez wielki monastyr. Byliśmy już coraz bliżej Ringmo, zostało nam jeszcze tylko zejść w dół. Ziemniaczki, o których myśleliśmy cała drogę w końcu trafiły do naszych brzuszków i dodały nam tak potrzebnej energii. Dostaliśmy ten sam pokój, poprosiliśmy o pierzynki i znów grzaliśmy się oglądając Westworlda.
Wysokość : 2720 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 250 rupi jedzenie : 1540 Total : 1790

Dzień 20. 21 października
Zjedliśmy nasze ulubione ziemniaczki z serem i warzywami na współę. Została nam ostatnia prosta. Ostatni dzień trekkingu. Szliśmy sobie znaną nam drogą zostawiając za sobą ośnieżone piękne góry a przed sobą w oddali mieliśmy pas lotniska w Phaplu. Zeszliśmy do New Numbur Guest House i dostaliśmy ten sam pokój co ostatnio. Zamówiliśmy na później obiad i polecieliśmy szukać jeepów na następny dzień. Poniosło nas nawet do Salleri, gdzie w jedynej piekarni nakupowaliśmy pączków i bułek na drogę a jeepa i tak załatwiliśmy w Phaplu u gościa, którego spotkaliśmy jako pierwszego. Kończyła się powoli nasza przygoda z górami. Ale tylko na jakiś czas, bo jeszcze tu wrócimy by spełnić nasze cele. Na pewno Himalaje nas wciągnęły i zostawimy tu cząstkę siebie.
Wysokość: 2413 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 450 rupi jedzenie – 1150 rupi Transport : 5000 rupi Total : 6600 rupi

Jeep do Katmandu planowo miał odjechać o 4:30 rano, więc staliśmy już od czwartej na mrozie bojąc się, że odjedzie bez nas. Staliśmy tak jednak z godzinę i nawet nie pojawiła się żadna zbłąkana dusza. Zaczęły docierać do nas pierwsze promienie słońca, gdy nagle starowinka z jednej z chat przyczłapała do nas i oznajmiła, że jeep jest w drodze i zaraz będzie. W końcu podjechał i w tym czasie zleźli się też mieszkańcy z wioski i razem z nami zaczęli się pakować do środka. W Salleri dopakowało się jeszcze paru i w niemożliwym ścisku rozpoczęliśmy żmudną jazdę do stolicy. Pędziliśmy krętymi, super wyboistymi drogami w nepalskich górach co chwilę trafiając na policyjne kontrole. Większość była zwykłą formalnością, ale zdarzały się i takie, które kończyły się dopiero po półgodzinnej próbie wyłudzenia łapówki. Kierowca płacił i jechaliśmy dalej. Było to najgorsze 11 godzin jakie spędziliśmy w jakimkolwiek środku transportu. Gorsze nawet od jazdy pociągiem w Indiach bez klimatyzacji. Dodatkowo mój organizm postanowił właśnie dziś rozpocząć kobiece dni, więc myślałam, że tam po prostu umrę. Krzysztof równie zirytowany całą sytuacją, niefortunnie wdał się w konflikt ze współpasażerem o zajmowane miejsce i brak poszanowania własności, więc było istnie bosko. W końcu zjechaliśmy z gór, pomachaliśmy na do widzenia pięknym Himalajom i ku naszej uldze zaczęła się porządną asfaltowa droga. Kierowca zatrzymał się by zrobić przerwę, a my z ulga wyskoczyliśmy na zewnątrz. W pobliskiej tzw. aptece udało mi się nawet dostać paracetamol i to za darmo. Krzysztof poprzepraszał się z Nepalczykiem i reszta trasy zleciała nam całkiem znośnie. Do stolicy wjechaliśmy, gdy robiło się już ciemno. Oczywiście jeep kończył swoją trasę daleko od naszej dzielnicy, więc musieliśmy się przesiąść do taksówki. Dotarliśmy do naszego hostelu, wykończeni na amen a na domiar złego recepcjonista oznajmił, że nasz pokój oddał innemu bo myślał, że już nie przyjedziemy. Za trochę większą cenę dał nam pokój z własną łazienką, co w sumie było nam nawet na rękę. Zostawiliśmy rzeczy i polecieliśmy do naszej knajpki na pyszną thukpę i buffalobeef’a. Do hostelu Thamel wracaliśmy dopiero następnego dnia, ale musieliśmy do niego jeszcze podejść by odebrać nasze pozostawione tam rzeczy w tym czyste ubrania. Myśleliśmy, że dziś spokojnie, bez żadnych problemów pójdziemy spać, jednak pozostało nam jeszcze stoczyć walkę o nocleg. Ten sam recepcjonista co już zdążył raz nas zirytować zrobił to po raz drugi. W naszej łazience nie było ciepłej wody, więc gościu bez problemu rzucił, że możemy się przecież wykąpać w tej na korytarzu. Szklanka wkurwu się właśnie przelała. Zabraliśmy nasze rzeczy i pieniądze i polecieliśmy szukać czegoś innego. Szybkie szukanie neta, przeglądanie bookingu i po przebiegnięciu pół dzielnicy Thamel trafiliśmy do prawie zamykającego się już hostelu. Eh tyle historii a to tylko jeden dzień. Dobrze, że w końcu już mogliśmy się położyć.

Nasz pobyt w tym pięknym aczkolwiek wymagającym kraju powoli dobiegał końca. Przenieśliśmy się do Hostelu Thamel, gdzie spotkaliśmy znajomych z trasy Australijczyków i grupkę kolejnych światowych podróżników. Wybraliśmy się pozwiedzać Katmandu, zapuszczając się w stolicy kręte uliczki znajdując coraz to nowe, ciekawe zakamarki. Uzupełniliśmy swoją garderobę o nowe koszulki i nabyliśmy pyszną nepalską herbatę by przywieźć do Polski. Pogoda nam sprzyjała, a palące słońce przy okazji wygrzewało nam nasze zmęczone trekkingiem mięśnie. Można by powiedzieć, że ten miesiąc był tym najbardziej intensywnym w naszej podróży. Zmuszając nasze ciała do nieznanego im wcześniej wysiłku, mieliśmy niesamowicie dużo czasu by zajrzeć w głąb siebie i przemyśleć tą lekcje jaką była nasza wspólna podróż. Człowiek w takich miejscach zdaje sobie sprawę ile i czego tak naprawdę potrzebuje do życia.

NEPAL – dziennik wyprawy

Naszą podróż staraliśmy się zaplanować tak by właśnie o tej porze roku znaleźć się w samolocie do Katmandu. Czekał nas wymarzony trekking w najwyższych górach świata. Nie mieliśmy za grosz doświadczenia, ale nadrabialiśmy determinacją. Podekscytowani wypatrywaliśmy Himalajów, które lada moment miały się pojawić po naszej stronie samolotu. Wyłoniły się w niepełnej krasie znad chmur, majestatycznie ciesząc oko i duszę w tym samym miejscu od tysięcy lat. Wylądowaliśmy bezpiecznie na jedynym pasie lotniska i zabraliśmy się za proces zdobywania nepalskiej wizy. Wypełnianie druczków, opłacenie wizy i spotkanie z urzędnikiem zajęło nam trochę czasu, ale finalnie już z wlepą w paszporcie wyszliśmy do hali przylotów. Dobrze, że wymieniliśmy te cholerne indyjskie rupie, bo oczywiście okazało się, że była to waluta, którą byśmy nie zapłacili. Wyszliśmy z lotniska. Tak jak setki innych wspinaczy przed nami, opuściliśmy lotnisko pełni ekscytacji i podniecenia. Czekało nas jedno z największych wyzwań naszej podróży. Standardowo podziękowaliśmy wszystkim taksówkarzom czekającym zaraz przy wejściu i pojechaliśmy z pierwszym, który stał za bramą. Jechaliśmy zakurzoną drogą, podziwiając nepalską architekturę aż w końcu kierowca wysadził nas niedaleko turystycznej dzielnicy Thamel. Zaczęliśmy błądzić po wąskich, zatłoczonych przez turystów, skutery i przydrożnych sprzedawców, uliczkach. Niesamowicie ciężko było nam znaleźć nasz hostel, ponieważ mapa google praktycznie nie pokrywała się z rzeczywistością i ciężko było zlokalizować samą nazwę ulicy. Poza tym wiele hosteli, hoteli lub guesthousów posiadało podobne lub takie same nazwy ze słowem, Thamel jako głównym członem. Postanowiliśmy zasięgnąć języka w jednym z biur podróży i miły Pan z obsługi wszystko „idealnie” rozrysował nam na kartce i nawet zadzwonił do owego hotelu, ale i tak dopiero przechodzący drogą, pozytywny Australijczyk nam faktycznie pomógł. W hostelu przyjęli nas mega mili ludzie. Dodatkowo na naszą korzyść okazało się, że wystąpił jakiś błąd na bookingu i dostaliśmy prywatny pokój za grosze. Idealnie na odpoczynek i przygotowanie przed trekkingiem. Mieliśmy dwa dni na zorganizowanie i uporządkowanie wszystkich formalności. No i oczywiście zwiedzenie odrobinę Katmandu i rzucenia się w wir zakupów. Zakupiliśmy w naszym hostelu bilety na jeepa, który zabierze nas w góry i poszliśmy do urzędu wyrobić potrzebne papierki. Byliśmy przekonani, że będzie nam potrzebny tzw. TIMES, czyli dokument z danymi i zdjęciem, który podobno musiał posiadać każdy wspinacz. Okazało się, że nas to nie dotyczy a jedynie musimy zakupić pozwolenie na wejście (30$) i później już przy wejściu do parku narodowego, bilet wejścia(18$). Thamel był miejscem naprawdę wciągającym. Niezliczone ilości sklepików i małych knajpek przyciągały swoimi kolorami, niskimi cenami i zapachami. Dodatkowo wiszące wszędzie tradycyjne buddyjskie flagi modlitewne nadawały temu miejscu charakterystyczną podniosłą atmosferę. Thamel był opanowany przez poubieranych od stóp do głów w profesjonalne, poliestrowe ciuchy marki North Face turystów a wieczorem dołączali do nich drobni handlarze narkotyków. Znaleźliśmy fantastyczną knajpkę Yangling z lokalnym jedzeniem, gdzie spróbowaliśmy najbardziej sytej zupy, jaką dotychczas jedliśmy, czyli Thukpy, przepysznych pierożków Momo z warzywami czy też smażonego makaronu, chowmain z bawolim mięsem. Przemierzyliśmy Thamel wzdłuż i wszerz z dziesiątki razy a i tak nadal się w nim gubiliśmy, jakby sklepu i knajpki za każdym razem zmieniały swoje położenie. Udało nam się zakupić potrzebne nam rękawiczki, czapki i długie spodnie i mimo, że niesamowicie korciło nas by nakupić na pamiątkę jeszcze jakiś koszulek postanowiliśmy zostawić to na powrót. Dzień przed wyruszeniem w drogę zostawiliśmy sobie na typowe zwiedzanie. W 2015 roku Nepal nawiedziło potężne trzęsienie ziemi, i kraj bardzo na tym ucierpiał. Tysiące ludzi straciło swoje życie a ślady trzęsienia nadal były widoczne wszędzie dookoła. Charakterystyczny plac Durbar znany z pocztówek zmienił się wtedy w kupę gruzu, a z kompleksu świątynnego Bhaktapur praktycznie nic nie pozostało. Przykro było na to patrzeć, choć po Nepalczykach było widać, że przyjęli to na klatę i z uśmiechem dalej idą przez życie. Zostało nam się popakować i podjąć ciężką decyzję odnośnie rzeczy, które na pewno nam się nie przydadzą podczas trekkingu i zostawimy je w depozycie. Nasz pokój znów wyglądał jak po wybuchu bomby. Gdy, ja standardowo byłam już popakowana i gotowa, Krzysztof postanowił zostawić sobie to na ranek.

DZIENNIK WYPRAWY
EVEREST BASE CAMP 2018

Dzień 1. 2 Października
Pobudka 4:30. Godzina pobudki była dla nas zabójcza, a musieliśmy się ogarnąć i w miarę przytomnie sprawdzić czy wzięliśmy wszystko ze sobą. Zeszliśmy na dół do recepcji, gdzie już czekał na nas gościu z obsługi by zaprowadzić nas do jeepa, którym dostaniemy się do wioski Salleri. W kompletnej ciemności ruszyliśmy zakurzonymi drogami Katmandu po drodze zatrzymując się by zabrać resztę pasażerów. Zaczęło już świtać, gdy łaskawie się pojawili i zaczęli pakować do jeepa głośno przy tym komentując niewygody przyszłej podróży. W kompletnym ścisku pojechaliśmy dalej przez miasto, kierując się potem, tak zwaną autostradą w kierunku gór. Stan drogi z każda chwilą się pogarszał, aż wjechaliśmy na pełną dziur szutrówkę. W tumanach kurzu dojechaliśmy do jednej z wiosek gdzie zatrzymaliśmy się na przerwę. W jedynej otwartej knajpce zjedliśmy naszego pierwszego nepalskiego dhal bhata i uzupełniliśmy zapasy o zimną wodę, po czym znów wpakowaliśmy się do jeepa by obijać się na ostrych górskich zakrętach. Do Phaplu, wioski, z której mieliśmy zacząć swoją wielodniową wędrówkę dojechaliśmy około 16: 30. Szybki rzut oka na otaczające nas pensjonaty i szybkim krokiem zmierzyliśmy do tego, który najbardziej pasował do naszego portfela. Wzięliśmy pokój i czekaliśmy już na nasz zamówiony posiłek, gdy nasi współpasażerowie z Izraela wpakowali się do środka negocjując przy tym cenę za nocleg. No to mają klasę. New Numbur Guest House okazał się super przytulny i serwowali wyśmienite jedzenie. Z pełnymi brzuchami zakończyliśmy nasz pierwszy dzień w nepalskich Himalajach. Oby duchy gór nam sprzyjały przez cały trekking.
Wysokość: 2413 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 450 rupi jedzenie : 710 rupi Total : 1.160 rupi

Dzień 2. 3 Października
Pobudka 7 rano. Zamówiliśmy ryż z warzywami w ramach śniadania by mieć siłę na pierwszy dzień trekkingu. Wyszliśmy przed resztą turystów, choć i tak w połowie trasy nas dogonili idąc z przewodnikami i portierami. Dostosowaliśmy tempo pod siebie by nie dać się górom zajechać i mieć frajdę z samej wędrówki. Dowiedzieliśmy się też, skąd się wzięło słowo „żydzić”. Obserwowaliśmy, przy śniadaniu zachowanie obywateli Izraela i, aż nam było żal przewodnika, który z nimi szedł. Na wszystko mówili głośno, że jest mega drogo i sapali się nawet o 10 rupi czyli jakieś 30 groszy. Prawdziwi Żydzi. Góry przyniosły nam po Indiach upragnioną ciszę. Cieszyliśmy się krajobrazem i swoim towarzystwem. O 12: 24 dotarliśmy do małej wioski z paroma lodgami, które już były trochę zatłoczone przez turystów. Dopiero po chwili udało nam się ustalić, że dotarliśmy do Ringmo. Załatwiliśmy sobie nocleg w Sunrise Lodge and Restaurant i zjedliśmy nasze zapasy bułek, które wieźliśmy jeszcze z Katmandu. Dopadło nas zmęczenie i wychłodzenie, bo temperatura tu diametralnie spadła, więc mimo wczesnej godziny posnęliśmy w swoich śpiworach, poubierani we wszystkie możliwe ubrania. Wstaliśmy koło 17 by zejść na dół na zamówione wcześniej pieczone ziemniaczki z jajkiem i ciepłą herbatę i wróciliśmy z powrotem do łóżek regenerować się na kolejny dzień.
Wysokość: 2720 m n.p.m.
Wydatki: nocleg – 250 rupi jedzenie: 1350 Total: 1600 rupi

Dzień 3. 4 Października
Pobudka 7 rano. Dzień rozpoczęliśmy przepysznym śniadaniem w naszym lodgu. Później jednak nie było już tak kolorowo. W trasę wyszliśmy o 8:10. Droga wiodła cały czas pod górę, po niewygodnych skalnych schodach. O 9: 40 weszliśmy na szczyt góry na wysokości 3072 m n.p.m., czyli najwyżej jak dotychczas w swoim życiu byliśmy. Góra cała spowita była w gęstej chmurze, przez co widoczność była ograniczona do jakichś 3 metrów. Przeszliśmy przez świątynię na szczycie, przy okazji dotykając modlitewnych dzwonków i rozpoczęliśmy żmudne schodzenie w dół po śliskich, kamiennych schodach. O 11: 30 dotarliśmy do Nuntali, gdzie zrobiliśmy sobie przerwę na gorącą herbatę. Przeczekaliśmy deszcz i kolejną przerwę zrobiliśmy tuż za miasteczkiem by przefiltrować wodę przy źródełku i coś przekąsić. Powędrowaliśmy dalej, lecz nie zaszliśmy daleko, gdyż potężne oberwanie chmury najpierw porządnie nas przemoczyło a potem zmusiło do zawrócenia do najbliższego pensjonatu. Wymęczonym i zziębniętym przyszło nam potem jeszcze czekać dwie godziny na posiłek. Góry powoli pokazywały swoje mroczne oblicze, ale my się tak łatwo nie poddawaliśmy.
Wysokość: 2230 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie – 1670 rupi Total : 1870 rupi

Dzień 4. 5 Października
Pobudka 5:20. Wyszliśmy o 6. Zabraliśmy nasze klamoty i bez śniadania zaczęliśmy wręcz zbiegać w dół góry. Dobrze, że dzień wcześniej wróciliśmy się do tego pensjonatu, bo okazało się, że i tak byśmy poszli złą drogą. Teraz już w dobrym kierunku śmigaliśmy w dół. Pogoda nam dopisywała. Słońce świeciło konkretnie i mogliśmy wysuszyć zmoczone dzień wcześniej ubrania. Zatrzymaliśmy się w Jubing na śniadanie, przy okazji wykorzystując czas na rozwieszenie naszych rzeczy w słońcu by się dokładnie wysuszyły. Przefiltrowaliśmy sobie wodę i ruszyliśmy dalej. Trasa zaczęła znowu wić się w górę i było nam coraz ciężej, ale widok pierwszego ośnieżonego szczytu w oddali dodał nam tylko powera i pruliśmy do przodu. O 1: 30 dotarliśmy do Bhupsy, spowolnieni trochę przez ciągłe przystanki w celu przepuszczenia stad osiołków taszczących towaru do wiosek na szlaku. W Bhupsie wzięliśmy nocleg i pierwszy od 3 dni prysznic. Zjedliśmy też wyśmienite pieczone ziemniaczki z jajkiem na kolacje. Już myśleliśmy, że fantastycznie minął nam ten dzień, gdy okazało się, że brakuje nam pieniędzy. Przeszukaliśmy wszystkie zakamarki plecaków i naszych kieszeni. Całą noc nie spaliśmy myślą, gdzie mogły wyparować te brakujące tysiące. Mieliśmy to na zapas, na specjalne okoliczności. Nie wiedzieliśmy, co dalej robić a nasze morale uderzyły z hukiem o ziemię.
Wysokość: 2345 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie – 1400 rupi prysznic : 400 rupi Total : 2000 rupi

Dzień 5. 6 Października
Wstaliśmy w tragicznych humorach, a łzy, co chwile napływały do oczu. Ja nie byłam nawet w stanie zjeść śniadania z nerwów. Wzięliśmy jednak dupę w troki i cisnęliśmy dalej. Zobaczymy czy nam się uda. Tego dnia już nawet przemoczone buty nie pogarszały naszych już hujowych humorów. Szliśmy przed siebie, chcąc jak najwięcej przejść. Szlak był strasznie śliski nie dość, że mokry od deszczy i spływających potoków to dodatkowo jeszcze był utytłany oślimi odchodami. Co chwilę mijaliśmy się naprzemiennie z tymi samymi turystami. Najbardziej jednak skoczyła nam energia i zaczęliśmy zapominać o naszych problemach z pieniędzmi, gdy minęliśmy Żydów, którzy już rozkładali się w jednym z lodgy po drodze. Dotarliśmy do Surke, gdzie już postanowiliśmy zostać na noc tym bardziej, że, zbierało się znów na deszcz. Znaleźliśmy swój pierwszy darmowy nocleg z przystępnie tanim, a jak się potem okazało przepysznym jedzeniem. Co prawda nie dysponowali łazienką, ale daliśmy radę obmyć się w lodowatej górskiej rzece. Przeanalizowaliśmy finanse i postanowiliśmy być dobrej myśli. Może jeszcze uda nam się uratować naszą wyprawę.
Wysokość: 2 535 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – free jedzenie – 1620 rupi Total : 1620 rupi

Dzień 6. 7 Października
Pobudka 5: 20, właściwie to 4: 20, bo telefon zgłupiał i przestawił się o godzinę. Zastanawiało nas, dlaczego nadal jest ciemno na zewnątrz, ale mimo to zeszliśmy na dół do jadalni i czekaliśmy na śniadanie. Było nam niesamowicie głupio, gdy zaspany właściciel oznajmił nam, która właściwie jest godzina i wziął się za gotowanie. Ruszyliśmy w trasę chcąc znów zajść jak najdalej. Nadal mijaliśmy te same twarze. Przechodziliśmy przez malownicze małe wioski, musowo dotykając każdego napotkanego dzwonka. Minęliśmy Luklę i weszliśmy na szlak, gdzie wszyscy bogacze ze swoimi portierami i sprzętem za dziesiątki tysięcy oraz zorganizowane wycieczki zaczynały swoją przygodę z górami. Szli jeden za drugim, rytmicznie stukocząc profesjonalnymi kijkami o kamienie robiąc przy tym niezłe korki. Przysiedliśmy na kamiennym murku by odsapnąć, gdy usłyszeliśmy nasz ojczysty język i rzuciliśmy grzeczne Dzień Dobry. Małżeństwo z Polski ucieszyło się na nasz widok i po chwili rozmawialiśmy już jak starzy znajomi. Świat jest naprawdę mały, bo okazało się, że są z Katowic i w dodatku mieszkają prawie po sąsiedzku. O 14: 20 doszliśmy do Monjo przechodząc tym samym pierwszy checkpoint. Kupiliśmy bilety na wejście do parku Sagarmatha i poszliśmy do pierwszego lepszego lodgu zaraz na wejściu do miasteczka. Chwilę później lunął deszcz, więc nam się upiekło. Mieliśmy całkiem spoko nocleg z widokiem na góry. Jedynie jedzenie nie było za dobre i całą noc lampa na zewnątrz migała jak jakiś stroboskop, co utrudniało zaśnięcie.
Wysokość: 2820 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie – 1440 rupi Total : 1640 rupi

Dzień 7. 8 Października
Wstaliśmy standardowo o 5: 20 i zaczęliśmy się pakować. Ze śniadaniem, które zamówiliśmy na 6: 00 nie za bardzo się spieszyli, co też opóźniło nasze wyjście. Chcieli nas dodatkowo ocyganić na rachunku, przez co na pewno już tutaj nie wrócimy. Szliśmy powolutku swoim tempem. Przeszliśmy przez drugi checkpoint, gdzie dogonili nas Rosjanie, z którymi mijaliśmy się, co chwilę już drugi dzień. Wyszliśmy z wioski i trasa zaczęła wieść wzdłuż rzeki a potem przez liczne wiszące nad nią mosty, z których widok dosłownie zapierał dech w piersiach. Następnie weszliśmy w las a szlak piął się stromo w górę. Niesamowicie wyczerpujący fragment trasy. Z podziwem, mijaliśmy ludzi z dwa razy starszych od nas. Dotarliśmy do kolejnego punktu kontrolnego gdzie oprócz okazania dokumentów musieliśmy podać orientacyjną datę powrotu. Spotkaliśmy też kolejną Polkę z Katowic, która należała do grupy Polskie Himalaje. Przeszliśmy ostatnie metry i w końcu dotarliśmy do Namche Bazar. Znaleźliśmy się na prawdziwych himalajskich Krupówkach. Wszędzie pełno budek z różnym sprzętem i ubraniami. Wszystko dwa a nawet trzy razy droższe niż w Katmandu. Zaczynaliśmy się obawiać czy znajdziemy cokolwiek na nasza kieszeń, zważając na to ile ludzi mijaliśmy po drodze, ale na szczęście raz dwa znaleźliśmy przytulny pensjonat Namche Bazar Guest House z najnormalniejszymi cenami za jedzenie. Po wcześniejszej wizycie w bankomacie i kantorze (mieliśmy ze sobą jeszcze, eurasy które zarobiliśmy przy sprzedaży motoru w Wietnamie) pozwoliliśmy sobie nawet na spróbowanie mięsa, z jaka. Pychota. Grzejąc się na słońcu i ładując przy okazji powerbanka naszym mini panelem słonecznym poznaliśmy kolejnych Polaków z Katowic tym razem z Paderewy. Zatrzymali się w tym samym pensjonacie i też wybierali się na Everest Base Camp. Czy tylko ludzie z Katowic jeżdżą w Himalaje!? Po naszych opowieściach i zwiedzaniu świata musieli nas naprawdę wziąć za jakichś bogaczy, bo spytali się czy przylecieliśmy helikopterem. Ha Ha Ha. Chcielibyśmy : P
Wysokość: 3440 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie 1680 extrasy : stek z jaka – 750 rupi Total: 2630 rupi

Dzień 8. 9 Października
W Namche Bazar mieliśmy swój dzień aklimatyzacji. Po przespaniu chyba z 13 godzin wstaliśmy na śniadanie. Piękne przejrzyste niebo wygoniło nas szybko na dwór. Wszystkie himalajskie szczyty wokół nas pokazały się w całej swojej ośnieżonej okazałości. Ubraliśmy się i ruszyliśmy razem z innymi turystami w górę na wysokość 3800 m n.p.m. Szliśmy w dzikim tłumie prącym ostro do przodu, robiąc, co jakiś czas przystanek by złapać trochę rozrzedzonego powietrza i rozejrzeć się dookoła. Na samej górze mogliśmy w końcu zobaczyć na własne oczy daleki szczyt najwyższej góry świata. Everest wraz ze swoją bliską siostrą Lhotse, na której zginął sławny Kukuczka, odebrali nam mowę. Staliśmy wryci nie dowierzając do końca temu, co właśnie widzimy. Tak jak wtedy, gdy ukazała nam się góra Kanczendzonga, łzy ze szczęścia napływały nam do oczu. Razem z nami dotarli na szczyt Rosjanie, z którymi przez ostatnie dni ciągle się mijaliśmy i w ramach naszej nazwijmy to przyjaźni podzielili się z nami snickersem i porobiliśmy sobie nawzajem zdjęcia na tle gór, w które potem siedzieliśmy wpatrzeni. Po jakimś czasie zaczęło nawiewać chmury, więc postanowiliśmy wracać. Przechodząc tuż obok lądowiska dla helikopterów mieliśmy okazję zobaczyć start a właściwie ostre pikowanie w dół jednej z maszyn. Wyglądało to jak w jakimś filmie akcji, istni mistrzowie przestworzy. Po powrocie do miasteczka, odsapnęliśmy trochę w pensjonacie i poszliśmy dokładnie zwiedzić Namche. Zostało nam jeszcze zrobić małe zakupy no i odpowiednio odpocząć przed dalszą wędrówką.
Wysokość: 3440 m n.p.m
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie – 1940 rupi extrasy : ser z jaka, snickersy i leki – 1700 rupi
Prysznic – 400 rupi Total : 4240 rupi

Dzień 9. 10 Października
Pobudka 5:20. Zjedliśmy śniadanie (ja tylko połowę a resztę wzięłam sobie na drogę w reklamówce) i opuściliśmy Namche. Musieliśmy się przyzwyczaić do niskiej temperatury, choć nie na długo, gdyż słońce przebijające się przez chmury szybko przyniosło ciepło i stopniowo zaczęliśmy się rozbierać. Szlak był niesamowicie zatłoczony, co utrudniało marsz, a w powietrzu była wyczuwalna woń rywalizacji. W końcu, kto pierwszy ten lepszy nocleg. Było to niesamowicie stresujące i odbierało całkowicie radość z samego trekkingu. Gdy doszliśmy do Tengboche już wszystkie pokoje były zajęte, więc czym prędzej poszliśmy szukać w pobliskich wioskach. Nawet nie mieliśmy czasu by zwiedzić podobno pięknego buddyjskiego monastyru, z którego Tengboche słynęło. Chodziliśmy od jednego miejsca do drugiego, aż w końcu w Milingo, w jakimś Sherpa lodge mieli ostatni wolny pokój. Odsapnęliśmy z ulgą i zamówiliśmy jedzenie wraz z dzbankiem wrzątku. Okazało się, że w tym samym miejscu zatrzymała się ekipa zmierzająca na Everest. W ogródku porozkładali namioty i cały sprzęt. Z dziewięciu białych wspinaczy i z trzy razy tyle Sherpów i portierów. Z jednym z Sherpów zamieniłam parę zdań i pokazał mi zdjęcia ze szczytu. Teraz to był jego trzeci atak. Niesamowite było patrzeć na ten cały majdan z myślą, że właśnie idą najwyższy szczyt świata. Uścisnęłam sobie rękę na pożegnanie z sherpą i wróciłam do lodgy dopić herbatkę.
Wysokość: 3937 m n.p.m.
Wydatki : nocleg – 200 rupi jedzenie – 2030 rupi extrasy: dzbanek wrzątku – 250 rupi
Total : 2480 rupi

Dzień 10. 11 Października
Kolejny dzień wyścigu. Zjedliśmy śniadanie i ruszyliśmy 20 minut po 6. Byliśmy poubierani na rześki poranek i pruliśmy do przodu. Na ziemi radośnie błyszczał szron odbijając pierwsze promienie słońca a w płucach czuliśmy mroźne powietrze. Otaczały nas piękne ośnieżone szczyty. Człowiek miałby ochotę, co chwilę się zatrzymać by po prostu podziwiać cudowną naturę. Po jakiejś godzinie turyści zaczęli wychodzić na szlak. Dotarliśmy do punktu sprzedaży biletów noclegowych i przy okazji spotkaliśmy naszego znajomego Żyda, który jak zwykle robił wiele szumu wokół siebie. Nawet Nepalczycy byli zdziwieni jego zachowaniem, gdy odmówił płacenia za bilet noclegowy i żwawo ruszył dalej w górę. My szliśmy swoim tempem. Szlak w końcu zmienił swoją postać i wiódł przez otwartą przestrzeń. Wyglądało to, jak bardzo szerokie koryto rzeki, więc wydedukowaliśmy, że kiedyś tędy musiał iść lodowiec, tym bardziej, że co chwile mijaliśmy po środku pustkowia z 3 metrowe głazy. Nie było tu też praktycznie żadnych drzew. Dotarliśmy do Dingboche ku naszemu zdziwieniu o 11 rano i w ośrodku Himalayan Culture Home Lodge do którego weszliśmy, byliśmy jako pierwsi z turystów. Czuliśmy się zajebiście, że nie musimy się przejmować noclegiem na kolejne dwie noce, bo mieliśmy tu przejść naszą kolejną aklimatyzację. Padliśmy jak muchy wpakowani w śpiwory i ciepłe pierzyny. Wyszliśmy z pokoju zjeść obiad i pogrzać się w ciepłej jadalni. Jedzenie przepyszne, jedynie atmosferę psuła grupka Żydów (serio znowu, to nie jest tak, że jesteśmy rasistami, ale oni po prostu nie potrafią się zachować), którzy robili sobie jaja z właściciela. Szybko zmyliśmy się na dwór by zrobić pranie i przy okazji pogrzać się w słońcu podziwiając pobliski szczyt Ama Dablam i Island Peak. Jutro aklimatyzacyjny atak pod Lhotse, więc trzeba odpoczywać ile się da.
Wysokość: 4380 m n.p.m.
Wydatki: nocleg – 500 rupi jedzenie – 1980 rupi Total : 2480 rupi

Dzień 11. 12 Października
Pobudka 7 rano. Poszliśmy zjeść śniadanie i zobaczyliśmy jednego z Żydów leżącego w formie niemalże agonalnej w jadalni. Dopadła go zmora wszystkich himalaistów, czyli choroba wysokościowa. Już mu nie było tak do śmiechu. Mieliśmy dziś dzień aklimatyzacyjny, więc zaraz po śniadaniu poszliśmy w kierunku wsi Chukhung. Od paru dni zmagałam się z poważnymi obtarciami na udach i każde przemieszczanie się przysparzało mi niemożliwy dyskomfort. W takich warunkach o lekarzu nie było mowy, więc jedynie musiał mi pomóc, sudocream i luźniejsze spodnie a iść dalej trzeba było. Trekking z tego powodu do najłatwiejszych nie należał, a zmniejszająca się ilość tlenu tego tym bardziej nie ułatwiała. Poszliśmy złożyć hołd poległym Polakom, którzy z wielkimi ambicjami chcieli wspiąć się na Lhotse, a tuż przed wsią Chukhung stał poświęcony im czorten z widokiem właśnie na Lhotse. Nie mieliśmy znicza ze sobą, ale za to zjedliśmy snickersa z myślą o nich. Pogoda, jak to zwykle bywa w górach znów się zmieniła. Przyszły chmury i zaczęło wiać mroźnym wiatrem prosto w twarz. Wróciliśmy zziębnięci i poszliśmy od razu zjeść coś ciepłego w jadalni. Chłopak z Izraela leżący pod kołdrą wyglądał coraz gorzej. Zaczynaliśmy się martwić by i nas to nie spotkało, a za oknem widzieliśmy jak na osiołku kolejna ofiara choroby wysokościowej z aparatem tlenowym zjeżdżała w dół. Ta noc minęła nam bardzo mroźnie, ale nie mieliśmy już takich problemów z oddychaniem jak noc wcześniej. Chyba nasze organizmy się powoli przyzwyczajają.
Wysokość: 4380 m n.p.m.
Wydatki: nocleg – 500 rupi jedzenie : 3700 rupi Total : 4200 rupi

Złota Świątynia i Wagah Border

Na stację w Jalandhar City wjechaliśmy o planowanym czasie i od razu wystrzeliliśmy z pociągu jak z procy w kierunku głównej hali. Stanęliśmy pod tablicą informacyjną i próbowaliśmy znaleźć nasz pociąg. Jak na złość, nasz, jako jedyny nie był wyświetlony. Może już odjechał? Spytaliśmy kompetentnie wyglądających strażników, a Ci na to pokiwali tylko w charakterystyczny hinduski sposób rękami i powiedzieliby czekać. Po chwili dołączyła do nas parka Niemców, którzy czekali na ten sam pociąg. Kiedy w końcu jakiś podjechał rzuciliśmy się na niego wraz z tubylcami (Hindusi mają zwyczaj wsiadania do pociągu, gdy ten jeszcze jedzie, mimo, że za chwilę i tak zatrzyma się na peronie. Albo czekają do ostatniej chwili i gdy ten odjeżdża to wskakują na schodki.), ale okazało się, że ten również nie był nasz. Właściwy w końcu leniwie wtoczył się na stację a my ledwo wcisnęliśmy się na swoje miejsca pomiędzy grube Hinduski. Siedzieliśmy przy oknie, naprzeciwko siebie i uszy nas paliły od obgadywania przez owe współpasażerki. Przez prawie dwie godziny wspólnej podróży nie potrafiły oderwać od nas oczu. Przed wjazdem na stację powitały nas wielkie hałdy śmieci z bezpańskimi psami i świętymi krowami pomiędzy, a zaraz potem równie optymistycznie irytujący tuktukarze. Wybraliśmy tego bez zęba, bo najlepiej wiedział gdzie chcemy dotrzeć. Tuktuk w takich krajach jak Indie czy Tajlandia, jest najlepszym środkiem transportu do podziwiania przy okazji życia ulicznego. Tym razem na przykład przejeżdżaliśmy tuż obok wielkiego słonia kroczącego po ulicy z małym wychudzonym Hindusem na grzbiecie. Na pewno nie chcielibyśmy stanąć takiemu na drodze. Tuktukarz wysadził nas przy alei, która wyglądem kompletnie nie pasowała do Indii. Wybrukowana była śliską brązową kostką i gdzie się nie spojrzało to stały pięknie wyrzeźbione posągi oblegane przez bogato ubranych Hindusów. Szliśmy alejką, wzdłuż licznych sklepików, aż dotarliśmy do placu z białego marmuru, gdzie przy wejściu do świątyni w wielkim zapale i kontrolowanym chaosie odbywało się mycie naczyń. W świątyni był na ogromną skalę wydawany posiłek dla każdego wygłodniałego pielgrzyma. Jedynie w zamian trzeba było odrobinę pomóc przy późniejszym zmywaniu. Pobłądziliśmy odrobinę w tamtych rejonach, a wszechobecny tłum wprowadzał nas w dodatkową dezorientację, w końcu wypluwając akurat w przyświątynnej dzielnicy hostelowo – hotelowej. Jeszcze tylko pomyliliśmy hostele, no bo przecież obok siebie mogą być dwa o bardzo podobnej nazwie (różnica była dosłownie w dwóch literach) i po szybkim zameldowaniu, oswobadzając się z ciężkich plecaków, padliśmy na wyro. Puste brzuchy nie pozwoliły nam od tak zasnąć, więc zebraliśmy się z powrotem na miasto. Mimo usilnych prób, nie znaleźliśmy nic, na widok czego żołądki nie wywróciłyby nam się na drugą stronę i finalnie wylądowaliśmy w pizzerii Domino’s. Swoją drogą pizze, może nie były mistrzostwem świata, ale za to dzięki przyprawom, które były na każdym stoliku, zmieniały się w niebo w gębie. Domino’s pizza odegrało też kluczową rolę następnego dnia, gdy obudziliśmy się, zastaliśmy miasto pod wodą. Deszcz, który zaczął pokazywać swoją niszczycielską siłę już w nocy, lał nieustannie zamieniając Amritsar w Wenecję. Nie działały przez to żadne bankomaty, a my standardowo byliśmy z resztą gotówki, która starczyła nam jedynie na stołowanie się w owej pizzerii (płatność kartą też nie wchodziła w grę). By gdziekolwiek się dostać musieliśmy brodzić po kolana w wątpliwej jakości wodzie w dodatku mając pod stopami śliską kostkę brukową. Z deszcze nie poradziły sobie nawet nasze super peleryny deszczowe. Musieliśmy również kupić bilety na kolejny dzień by dotrzeć na granice indyjsko-pakistańską, ale bez pieniędzy mogliśmy zrobić jedynie wstępny rekonesans. Poszliśmy do jednej budki, której szyld chwalił się ową wycieczką a potem do drugiej tuż obok, gdzie cena o dziwo była niższa. Chyba wiedzieliśmy już gdzie wrócimy. Skoczyliśmy jeszcze do naszej ukochanej pizzerii gdzie na własne oczy pierwszy raz w życiu widzieliśmy człowieka z dwoma głowami i czterema rękami. Nie chcieliśmy się gapić, ale byliśmy w takim szoku, że było to naprawdę ciężkie. Uzbrojeni w pudełka z pachnącymi pizzami wróciliśmy do naszego pokoju. Internet działał jedynie na klatce schodowej, więc pozostało nam zajadać się fastfoodem do American Ninja Warrior – jedynego anglojęzycznego programu w hinduskiej telewizji.

Z samego rana obudziło nas słońce nachalnie wdzierające się przez okna i od razu przyciągnęło nas na zewnątrz. Prawilnie ubrani poszliśmy poszukać wpierw czegoś na śniadanie. Ulice kompletnie wróciły do normalności, jakby dzień wcześniej nie było żadnej powodzi. Znaleźliśmy bezpieczny, działający bankomat a zaraz potem porządnie wyglądającą restaurację, gdzie najedliśmy się w całkiem dobrej cenie. Razem ze słońcem wstąpił w nas nowy duch. I wiedzieliśmy, że wczorajszy dzień był tylko małym sprawdzianem naszej wytrzymałości. Zakupiliśmy bilety na popołudniową ceremonię na granicy i poszliśmy w końcu zwiedzić świątynię. Przed wejściem do środka musieliśmy nasze buty oddać do szatni, a stopy obmyć w sadzawce podobnej do tych, które są przed wejściem na basen. Grzecznie zasłoniłam włosy swoim sarongiem i już chcieliśmy wchodzić, gdy zawrócili Krzysztofa, który też musiał mieć chustkę na głowie. Wręczyli mu strażnicy jedną z wielkiego wora i mogliśmy w końcu pójść zwiedzać. Wszędzie było pełno wiernych, a najwięcej Sikhów, którzy nosili charakterystyczne kolorowe turbany a dla których było to najważniejsze miejsce kultu. Wokół sztucznie stworzonego jeziora zwanego Jeziorem Nieśmiertelności biegł deptak i mury świątyni wybudowane z białego marmuru. Na środku jeziora na małej wyspie wzniesiona była owa Złota Świątynia, mieniąca się oślepiającym złotym blaskiem. Głównie za sprawą promieni słońca odbijających się od kopuły, ale niezaprzeczalnie dodawało jej to boskości. Do świątyni prowadził most, na którym ustawiali się w kolejce wierni, aby zobaczyć świętą księgę Sikhów – Grant Sahib. Wierni również obmywali swoje ciała w Jeziorze Nieśmiertelności ku uciesze licznych ryb koji, które chętnie podpływały do nich licząc pewnie na jakieś smakołyki. Miejsce było to naprawdę wyjątkowe,, zresztą jak wszystkie świątynie w Indiach miały tę wyczuwalną duchowość. No i było w nich czysto :] Oswobodziliśmy głowy z chust i poszliśmy znów zjeść do naszej nowo odkrytej knajpki. Pyszne thali i makaron z warzywami ugościły nasze wygłodniałe żołądki. Czas tak szybko płynął, że nawet się nie obejrzeliśmy jak musieliśmy się zbierać na naszą kolejną wycieczkę. Poszliśmy się tylko przebrać i polecieliśmy na miejsce zbiórki. Uzbierała się już niezła grupka. Po chwili wyszedł gościu i oznajmił, że autobus już czeka i , że nas tam teraz zaprowadzą. Pojawił się 9 letni dzieciak, jako nasz przewodnik i ruszyliśmy za nim między kręte uliczki Amritsaru. Przy głównej ulicy stał zdezelowany autokar o dziwo z działającą klimatyzacją. Wpakowaliśmy się do środka wraz z resztą wymieszanej kulturowo grupy turystów i po chwili szalony kierowca ruszył w stronę granicy. Pędził, trąbiąc cały czas a drugi gość zaskakująco dobrze balansując w jadącym busie sprawdzał jednocześnie bilety. Z parę kilometrów przed celem zatrzymaliśmy się standardowo przy stojącej w szczerym polu restauracji. Typowe napędzanie klienteli. Trochę ludzi wysiadło, a w między czasie do busa wsiadł malarz oferujący namalowanie indyjskiej flagi na twarzy czy ręce. Parka Żydów siedzących z samego przodu z chęcią przyjęła ofertę, ale po chwili miny im zrzedły, gdy zażyczył sobie po 20 zł za jeden malunek. A mieli ich parę na sobie. Tak to się kończy, gdy się skubańców nie spyta o cenę. Nas, też nachalnie chciał namówić, ale dopiero jak Krzysztof donośnym głosem powiedział nie, to sobie poszedł. W końcu wszyscy wrócili do busa i znów ruszyliśmy by po jakichś 30 minutach dotrzeć na miejsce. Dla obcokrajowców było osobne wejście, gdzie krętymi zawijasami, zaraz po wcześniejszej rewizji osobistej i przechodząc przez wielką bramę z napisem India dotarliśmy na ulicę po obu stornach obstawioną trybunami. Drogę przecinała zamknięta stalowa brama, za którą była pakistańska ziemia strzeżona przez uzbrojonych po zęby pakistańskich Rangersów. Gdy już po indyjskiej stronie zebrały się pokaźne tłumy na drogę wybiegły hinduskie kobiety energicznie tańcząc i wymachując flagami do bollywoodzkich rytmów. Pakistańska strona milczała i w sumie była ich tylko garstka mężczyzn poubieranych w tradycyjne salwar kamiz. U Hindusów impreza rozkręciła się w najlepsze, gdy na drogę weszli żołnierze a kobietki wróciły na swoje miejsca na trybunach. Teraz za pomocą wysokich wymachów nóg, machania bronią i rękami każda ze stron pokazywała swoją siłę. Było to interesujące i unikatowe widowisko. Cała ceremonia odbywała się tutaj na granicy Wagah codziennie od 1959 roku i miała ukazać zarówno rywalizację jak i braterstwo obu państw. Zdecydowanie jednak dla obywateli Indii było to większe widowisko i ściągały na nie dzikie tłumy. Żołnierze skończyli tańczyć i przy otwartej bramie flagi obu krajów zostały opuszczone. Brama znów została zamknięta do wczesnych godzin rannych i owe tłumy pognały do swoich autobusów i tuktuków. W naszym przybyło pasażerów i wybuchła jakaś głośna kłótnia prawdopodobnie o cenę biletu. Później jeszcze zostałam oblana lodowatą wodą z klimatyzacji ale w końcu jakoś dotarliśmy z powrotem do Amritsar. Wieczór przy pełni księżyca był przepiękny, więc nie mogliśmy opuścić okazji i nie zobaczyć świątyni w jego świetle. Pognaliśmy do pokoju by znów prawilnie się ubrać. Świątynia była cudownie oświetlona i panowała tu jeszcze bardziej podniosła atmosfera niż nad ranem. Idealny koniec dnia.

Nasza podróż po Indiach powolutku dobiegała końca. Zmierzaliśmy teraz do stolicy. Czekając na ten ostatni pociąg, który odjeżdżał wieczorem, rozsiedliśmy się z plecakami na placu przed świątynia i suszyliśmy nasze mokre, jeszcze po ulewie ubrania ku zainteresowaniu hinduskich turystów. Spotkaliśmy nawet nasze znajome z pociągu, które wcześniej nie mogły od nas oderwać wzroku a teraz przyszły się przywitać. Przed podróżą najedliśmy się jeszcze w naszej knajpce i z buta poszliśmy przez szemrane dzielnice na stację. W końcu ostatni pociąg. Ostatni raz czyściliśmy nasze leżanki i zakładaliśmy kłódki na nasze plecaki. Po jakichś 10 godzinach obudziliśmy się w gorącym New Delhi. Wszystkie tuktuki nagle gdzieś zniknęły, więc z buta podeszliśmy na stację metra i podjechaliśmy do dzielnicy, gdzie znajdował się nasz hostel a przy okazji było bardzo blisko do Świątyni Lotosu. Niestety było zbyt wcześnie by ją zobaczyć a z naszymi bagażami i tak byśmy nie weszli. Poczłapaliśmy w niesamowitym ukropie w kierunku naszego hostelu mijając przy okazji jakieś świąteczne obrządki przy autostradowej świątyni oraz chodzącego z małpą na smyczy jakiegoś hinduskiego mnicha. Hostel, do którego trafiliśmy oczywiście miał wiele do zarzucenia, ale przynajmniej spotkaliśmy tam Polaków. Dwóch chłopaków na stopa przyjechało tu prosto z Polski. Wybraliśmy się w czwórkę po browary na miasto i skończyliśmy z nimi na dachowym tarasie hostelu. Później dołączyły jeszcze do nas Polka z Czeszką i w takim doborowym towarzystwie spędziliśmy wieczór. Fajnie było móc porozmawiać z kimś w swoim ojczystym języku, dopiero wtedy poczuliśmy jak bardzo brakuje nam domu.

New Delhi było naszym ostatnim przystankiem przed wylotem do Nepalu, więc przy okazji zwiedzania miasta zaopatrywaliśmy się w elektrolity i całą siatę mentosów, cukierków i innych uzupełniaczy cukru, niezwykle potrzebnych na trekkingu. Metrem dotarliśmy do backpackerskiej dzielnicy w poszukiwaniu kantorów, które nas nie oskubią i aptek, które nas nie otrują. Bez wymienionych pieniędzy, ale z lekami w plecaku pojechaliśmy zwiedzić hinduską świątynię Akshardham znajdującą się na wschodnim brzegu rzeki Jamuny. Ściany całego kompleksu świątyń pokrywały przepiękne rzeźby fauny, flory, tancerzy i wszelakich bóstw. Pod względem detali i skrupulatność wykonania była to najbardziej wyjątkowa świątynia, jaką przyszło nam dotychczas zwiedzać. Słońce powoli chyliło się ku zachodowi, ale mimo bolących nóg chcieliśmy zobaczyć jeszcze jedno miejsce. Położona w centrum miasta Brama Indii ściągnęła tłumy. Było już ciemno, gdy pod nią dotarliśmy, ale to nawet lepiej, bo na pewno lepiej wyglądała z oświetleniem w barwach Indyjskiej flagi. By dostać się z powrotem na stację metra musieliśmy wziąć tuktuka, gdyż nasze stopy były już kompletnie zdewastowane.

Sen z powiek spędzała nam jeszcze jedna kwestia. W Internecie wyczytaliśmy, że jako obcokrajowcy przebywający w New Delhi musimy się zameldować, bo inaczej mogą nam potem robić problemu przy wyjeździe. By rozwiać nasze wątpliwości udaliśmy się do naszej ambasady. Przed wejściem tłumy Hindusów ubiegających się o wizę do naszego kraju i my dobijający się do środka. Hinduski strażnik zażądał naszych paszportów do weryfikacji, ale my z obawy nie chcieliśmy mu ich wręczyć. Uparcie nalegaliśmy na przysłanie jakiegoś naszego rodaka i w końcu przyszła do nas pani żołnierz. Zerknęła na nasze paszporty, po czym weszliśmy za nią do środka. Zostawiła nas na tarasie i po chwili wyszedł do nas uśmiechnięty urzędnik. Szybko rozwiał nasze obawy związane z meldunkiem, a nasza rozmowa od razu zeszła na temat Nepalu, do którego się wybieraliśmy. Gościu dostał zaproszenie na jakieś dni polskie organizowane przez Polskie Himalaje w Katmandu. My również z uśmiechami na twarzy wyszliśmy z ambasady przy okazji życząc naszym Hinduskim kolegom powodzenia.

Postanowiliśmy podjąć jeszcze jedną próbę zobaczenia Świątyni Lotosu. Wokół świątyni rozpościerały się ogromne połacie ogrodów z równo przystrzyżonymi trawnikami, wyczyszczonymi z wszelakich śmieci. By wejść do środka musieliśmy zdjąć buty i wsadzić do rozdawanych każdemu wielkich toreb. Strażnicy z wielką powagą nawigowali kolejką wpuszczając do środka odliczoną ilość zainteresowanych. Weszliśmy do środka i zastaliśmy tam nic. Znaczy się nie do końca. Sala była wypełniona ławkami ustawionymi w kierunku zwykłej drewnianej ambony. Świątynia była bahaistyczna to znaczy, że mógł tu przyjść wyznawca każdej religii nie oburzając się symbolami jakiejkolwiek innej. W środku było też bardzo cicho, więc idealnie można było oddać się samorefleksji bez zagłuszeń. Zobaczyliśmy w New Delhi wszystko, co było według nas ciekawe i z nieukrywaną radością spakowaliśmy swoje rzeczy. Razem z poznaną wcześniej Polka i Czeszką z samego rana zamówiliśmy Ubera i przez jeszcze niezatłoczone miasto dojechaliśmy na lotnisko. Nawet przed wejściem do środka trzeba było okazać ważny bilet i paszport. Hindusi jednak nie mogliby nas wypuścić ze swojego kraju nie robiąc nam na sam koniec pod górkę. Musieliśmy wymienić niepotrzebne indyjskie rupie na dolary by mieć na nepalską wizę. Myśleliśmy, że bez problemu wymienimy je na lotnisku, lecz nic bardziej mylnego. Podeszliśmy do pierwszego kantoru i na widok naszej karty pokładowej urzędnicy jedynie pokiwali głowami oznajmiając, że nam nie wymienią pieniędzy. Gdy tylko podchodziliśmy do każdego kolejnego kantoru to od razu mówili, że jak do Nepalu to nam nie wymienią. Jakby wszystkie kantory się ze sobą komunikowały i były w jednej wielkiej zmowie. Pieprzone Indie. Byliśmy niesamowicie wkurwieni. Ale nie daliśmy się tym cwaniaczkom. Z uśmiechem wygadali się wcześniej, że jakbyśmy lecieli do Europy to jak najbardziej by nam wymienili pieniądze, Więc upolowaliśmy miłą Niemkę i na szybko wyjaśniliśmy sytuację. Jej mąż nie był zadowolony, ale po szybkiej wymianie pieniędzy (miny Hindusów były bezcenne!) uśmiechy zagościły na ich twarzach, a my odwdzięczyliśmy się za pomoc robiąc im zdjęcia na tle lotniskowych słoni z metalu. I tym optymistycznym akcentem opuściliśmy ten wspaniały kraj pełen absurdów, ale i pięknych miejsc. Tak jak wszędzie dotychczas ludzie nas zachwycali, to tutaj możemy im jedynie energicznie pomachać na nie do widzenia.

Romantyczna noc na pustyni

Obudził nas piasek między zębami i przenikliwa cisza. Zeszliśmy ze swoich leżanek i naszym oczom ukazał się czysty, półpustynny krajobraz. Pociąg był prawie pusty, tylko czasem ktoś się zabłąkał. Siedzieliśmy przy oknie, czekając na swoją stację i gapiliśmy się na mijane drzewa i krzaki. Pojawiły się i wielbłądy. Czarne wielbłądy, które beztrosko obgryzały sobie owe drzewka. Nasz pociąg w tumanach kurzu zajechał na stacje w mieście Jaisalmer. Przywitał nas o dziwo jak na standardy indyjskie, czysty i zadbany dworzec, a chwilę później przyjechali po nas mili panowie z hotelu Fotiya. Po szybkim rozładunku w pokoju, swoje kroki skierowaliśmy na dach, gdzie podobno była zachwalana na forach koreańska knajpka. Rozpościerał się stąd fantastyczny widok na pustynne, zbudowane z piaskowca miasteczko. Czuliśmy jakbyśmy przenieśli się w czasy Alladyna. Spacerując po mieście mogliśmy podziwiać pięknie rzeźbione fasady budynków. Oczywiście nadal były to Indie – brudne i gwarne, ale tutaj jakby mniej to się rzucało w oczy. Na pustynie Thar przywiodła nas chęć poskromienia wielbłądów. Niesamowicie podekscytowani poszliśmy załatwić sobie wycieczkę kierując się w doborze agencji turystycznej, rekomendacją jednych z oglądanych przez nas youtuberów – The Budgeteers. Dwa dni później stawiliśmy się z samego rana pod agencją a tam już czekał na nas jeep z kierowcą a zarazem naszym przewodnikiem. Jechaliśmy sami bez innych turystów. Krzysztof z kierowcą przodu a ja z tyłu na pace, mknęliśmy drogą przy rytmach hinduskiej pop muzyki. Kierowca zatrzymał się po jakimś czasie przy antycznym miasteczku, które według legendy jednego dnia zostało opuszczone przez wszystkich mieszkańców z racji rzuconej na nie klątwy. Kierowca dał nam trochę czasu na pozwiedzanie tego miejsca, gdzie spotkaliśmy tylko jednego strażnika i par ę bezdomnych psów. Jadąc dalej, nasz przewodnik pokazał nam jeszcze jeziorko, które było głównym wodopojem dla mieszkańców tej części pustyni, po czym zabrał nas do swojej rodzinnej wioski. Byliśmy zdumieni, w jakich warunkach tu ludzie mieszkają. Kierowca wraz z chyba swoim ojcem, zapakował na dach nasze siodła i pojechaliśmy szukać naszych wielbłądów. Ukazały się w końcu nam nasze wierzchowce. Z bliska wyglądały na o wiele wyższe. Owinęliśmy się chustami w postaci naszych balijskich sarongów, przeszliśmy szybki kurs jazdy i przyszło nam dosiąść tych królów pustyni. Szybki zryw i po chwili byliśmy z dwa metry wyżej. Dostaliśmy nowego przewodnika. Przytroczeni linami, jeden wielbłąd do drugiego cisnęliśmy powoli do przodu.

Pustynia nie była typową pustynią, jaką byśmy sobie wyobrażali. Były krzaczki, jakieś drzewka i pędy. Krajobraz podobny do tego, który widzieliśmy na outbacku w Australii. Nasz przewodnik, co jakiś czas do nas zagadywał i pytał czy żyjemy. Mimo, że tyłek po jakimś czasie zaczął boleć to i tak czuliśmy się zajebiście mogąc jeździć na wielbłądach właśnie tu w Indiach. Po jakichś trzech godzinach przyszła pora na przerwę, zresztą z nieba lał się już taki żar, że nie byliśmy w stanie wytrzymać. Nasz przewodnik wziął się za gotowanie i znikąd nagle pojawili się pasterze ze swoimi wielbłądami i zasiedli wokół ogniska. Wcześniej przygotował nam jeszcze wygodne legowisko w cieniu i powiązał nogi wielbłądom by nie uciekły. Relaksując się na kocyku, podziwialiśmy jak przemykają od drzewka do drzewka racząc się liśćmi. Po chwili zaserwowano i nam lunch. Masala chai do picia, czyli hinduska herbatka z przyprawami i mlekiem oraz podsmażony makaron z zupki chińskiej z jakimiś warzywami i jajkiem. Mimo, iż nie wyglądało apetycznie to i tak zajadaliśmy ze smakiem a potem z brzuchami do góry leżeliśmy i korzystaliśmy z ciszy. Przy przyjemnym wiaterku raczyliśmy się dolewką herbaty i dalej podziwialiśmy nasze wierzchowce. W cieniu przesiedzieliśmy najgorszy skwar. Chcieliśmy, co nieco zaczerpnąć wiedzy o kulturze pasterzy pytając naszych współtowarzyszy jednakże bariera językowa była nie do przedarcia i zaniechaliśmy dalszych prób. Nasz przewodnik zaczął zbierać powolutku majdanek, przyprowadził zwierzęta, osiodłał je i pomógł się nam na nie wgramolić. Wszyscy pasterze się gdzieś rozpierzchli a my ruszyliśmy dalej. Kroczyliśmy dłuższą chwilę wzdłuż licznych krzewów i kolczastych drzewek, gdy naszym oczom ukazały się wielkie piaszczyste wydmy. Jakby ktoś nagle zdecydował, że tu właśnie będzie pustynia i wysypał na środku setki ton piasku. Teraz już całkowicie czuliśmy jakbyśmy się przenieśli w czasie. Jak gwiazdy na planie filmu. Jechaliśmy grzbietem wydmy a w oddali zobaczyliśmy inną karawanę zmierzającą w tym samym kierunku. Dotarliśmy do miejsca, gdzie grupka hindusów rozkładała łóżka i polową kuchnię. Mieliśmy tu spędzić noc, pod gołym, gwiaździstym niebem, pośrodku indyjskiej pustyni. Nasze wielbłądy z powiązanymi nogami oddaliły się gdzieś w poszukiwaniu pożywienia a my wraz z innymi uczestnikami wielbłądziego safari rozsiedliśmy się na wydmach i podziwialiśmy piękny zachód słońca. Dla takich chwil się właśnie żyje. Nasi przewodnicy przygotowali nam poczęstunek, gdzie przy wspólnym stole poznaliśmy bliżej naszych współtowarzyszy. Byli tam prawnicy, dziennikarze, lekarze i my bezrobotni nomadzi. Szczęki im opadły jak się dowiedzieli, że my tak już od ponad roku a oni w większości tylko na chwilę Przygotowano nam przepyszną i sytą kolację. Pojawiły się na nieboskłonie gwiazdy i planety a dzięki specjalnej aplikacji jednego z dziennikarzy, wiedzieliśmy, na co patrzymy. Powoli każdy udawał się w kierunku porozstawianych w pewnych odległościach prycz. Ciężka, lniana kołdra wydawała się kompletnie nie potrzebna, lecz w środku nocy, gdy pustynia już oddała ciepło, była jak najbardziej na miejscu. Co jakiś czas było słychać porykiwania wielbłądów i dźwięk trzepoczących skrzydeł, wszędzie latających żuczków. Znikąd pojawił się nawet bezpański pies, który miejsce wytchnienia znalazł akurat pod moim łóżkiem, czym przyprawił mnie prawie o zawał. Wschód słońca był równie cudny, co zachód. Prawie każdy budząc się od razu sięgał po aparat. Nasi przewodnicy już czekali na nas ze śniadaniem. Zajadaliśmy się owocami i potrawami, których nazw nie byliśmy w stanie wymówić a nasze leżanki w tym czasie już były sprzątane. Jeszcze chwila na pozachwycanie się pustynią i znów siedzieliśmy w siodle. Obolałe jeszcze po poprzednim dniu tyłki zostały jeszcze bardziej zmasakrowane, gdyż nasz przewodnik postanowił przyspieszyć. Wielbłądy zaczęły truchtać a my trzymając się z całych sił siodeł by nie zlecieć, podskakiwaliśmy jak pinpongi. Niesamowicie ekscytujące.

Jazda na wielbłądach po indyjskiej pustyni było niesamowitym przeżyciem tak jak i noc w takim miejscu pod gołym niebem. Żałowaliśmy, że to już koniec tej przygody. Podziękowaliśmy naszym wierzchowcom i przewodnikowi i przesiedliśmy się do jeepa, bo po długiej drodze w tumanach kurzu wrócić do Jaisalmer. Po chwili wyciszenia znów wróciliśmy do gwarnego miasta. Usiedliśmy po późnej kolacji w restauracji na dachu naszego hotelu i podziwialiśmy widoki wokół. Nasze myśli jednak nadal były gdzieś na pustyni.

Jak to w każdym indyjskim mieście w Jaisalmer również był fort. Pięknie wyrastał nad miastem a w nocy podświetlony zapierał dech w piersiach. Za dnia poszliśmy zobaczyć jak wygląda od środka. W sieci małych uliczek, przy których były dziesiątki małych sklepików, hotelików i innych biznesów bardzo łatwo było się zgubić. Znaleźliśmy miejsce, gdzie mogliśmy zobaczyć całe miasto z góry. Wyglądało raczej jak po wojnie, ale i tak robiło wrażenie. Pobłądziliśmy jeszcze trochę w mikro uliczkach i z fortu ruszyliśmy zwiedzać dalej w miasto. Wąskie uliczki, gdzieniegdzie krowy i bezpańskie psy, czyli tak jak w całych Indiach tylko klimat zupełnie inny. Udało nam się znaleźć aptekę, dziko okupowaną przez lokalsów. Kulturą się tu nic nie zdziała, więc Krzysztof musiał trochę się porozbijać łokciami byśmy mogli nakupić trochę elektrolitów. Po udanych zakupach poszliśmy w kierunku jeziora Gadisar. Jego brzegi otaczały liczne kapliczki hinduistyczne, niektóre wystające wprost z wody. Ponapawaliśmy się widokiem i nie spiesznym krokiem ruszyliśmy w kierunku hotelu. Następnego dnia opuszczaliśmy już Złote Miasto. Zapakowaliśmy swoje tobołki z samego rana i uliczkami śpiącego jeszcze miasta dotarliśmy na dworzec. Był zadziwiająco czysty i pusty zarazem, lecz wraz ze wstającym słońcem zaczął się zapełniać. Wpakowaliśmy się znów w pociąg by po paru godzinach wysiąść w Niebieskim Mieście Jodhpur. Miasto swój przydomek zawdzięcza wyznawcom Boga Brahmy, który na ten kolor właśnie malowali swoje domostwa.

Opuściliśmy pociąg, a nasze nogi ledwo dotknęły płyty peronu jak zostaliśmy zaatakowani przez jednego z tuktukarzy. Nie dał się spławić w żaden sposób. Dziwił się, że biali w taki ukrop wolą iść z bagażami, niż wziąć taki tani transport. Później wziął nas na litość mówiąco swojej potrzebującej rodzinie. W końcu, gdy już dotarliśmy do miasta powiedzieliśmy mu, że naprawdę marnuje swój czas. Na szczęście dał za wygraną. Weszliśmy na wielki plac targowy. Gwarny i niemożliwie zatłoczony Sardar Market. Jakoś udało nam się z niego wydostać i ruszyć w teoretycznie nam znanym kierunku. Oczywiście błądziliśmy i zdążyliśmy się trzy razy pokłócić. Jednak zmęczenie, głód i skwar stworzyły wybuchową mieszankę. Wkurwiona w końcu podeszłam do jakiś ludzi i pokazałam na telefonie, gdzie chcemy dotrzeć. Standardowo każdy pokazał inny kierunek, ale jeden powiedział, że on wie i pokarze gdzie. Poszliśmy za nim i tuż za rogiem wskazał na wielkie drewniane drzwi, na których widniała biała kartka z nazwą naszego hostelu. Weszliśmy do środka na pusty korytarz. Zaczęliśmy się wspinać po schodach, gdzie na poszczególnych piętrach wyglądało już bardziej hostelowo. Pojawiły się w końcu gość z obsługi, jak się potem dowiedzieliśmy ojciec właściciela. Nasza rezerwacja się zgadzała i ulokował nas w pokoju. Restauracja na dachu, która miała działać jednak nie działała, więc jedzenia musieliśmy iść szukać na miasto. Przed przyjazdem do Jodhpur Krzysztof zrobił w necie research i mniej więcej wiedzieliśmy gdzie owego jedzonka możemy szukać. Znów minęliśmy zatłoczony targ i wyszliśmy na długą aleję zapełnioną po jednej i drugiej stronie sklepami z asortymentem od pięknie zdobionych sari do wielkich orientalnych dywanów. Gdzieś pomiędzy tym wszystkim znaleźliśmy naszą knajpkę. O dziwo było tu czysto i schludnie i byliśmy jedynymi białasami. Zamówiliśmy posiłek, który po niedługim czasie został nam dostarczony na stół. Krzysztof zjadł smażony ryż z warzywami a ja najpyszniejsze thali (czyli podane na wielkim talerzu danie złożone z ryżu, placków roti lub ciapati otoczone małymi miseczkami z dodatkami sosów, jogurtu, jarzyn i papki z ciecierzycy) jakie dotychczas jadłam. Istne niebo w gębie. Przychodziliśmy tu już na każdy posiłek. Za drugim razem obsługa witała nas już z uśmiechem. Do Jodphur trafiliśmy akurat w czasie jakiegoś hinduskiego święta i przez miasto przechodziły, co chwilę rozśpiewane parady z niesioną na czele figurą bożka. Poszliśmy znaleźć lepsze miejsce do podziwiania tych ekscesów i weszliśmy na dach naszego, hostelu. Miasto było niesamowicie oświetlone a w szczególności wielki fort a właściwie twierdza Mahrangarh, która wyglądała jak wielka skała górująca nad miastem. Czuliśmy się wręcz przytłoczeni jej ogromem i pięknem. Nie mogliśmy przestać się gapić, lecz w końcu zmęczenie i latające w powietrzu paskudztwo wypędziło nas z powrotem do pokoju. Tam jednak nie zaznaliśmy spokoju. Łóżko było na tyle wąskie i krótkie, że żeby się pomieścić musieliśmy spać na odwrót w swoich nogach, a i tak pod naszym oknem, co chwila przechodziła parada tym razem za pickupem świecącym się jak choinka, z wielkimi głośnikami na pace. Dudniło z nich Hare Krishna techno, co przyciągało dziesiątki wyznawców. Muzyka naprawdę była zaraźliwa, gdyż nawet, gdy już wszyscy rozeszli się do domów i dźwięki z głośników ucichły to nasze mózgi dalej były na imprezie do samego rana. Niewyspani zjedliśmy śniadanie, które nam przynieśli do pokoju, po czym poszliśmy znów w miasto. Niedaleko naszego hostelu znajdowała się studnia Teorji Ka Jhalra, która wyglądała jak budynek ze ścianami zbudowanymi ze schodów, które zalała szmaragdowa woda. Podobno studnia była głęboka na 200 metrów. Lokalsi nie zważając na zakazy w najlepsze bawili się wskakując w ubraniach do zwodniczej wody. Robili nawet zawody, kto skoczy do wody z większej wysokości. Czyste szaleństwo.

Poszwendaliśmy się jeszcze, odkrywając coraz to ciekawsze zakamarki. Znaleźliśmy nawet kolejne, kompletnie opuszczone centrum handlowe. Chyba się kompletnie nie przebiły w tym kraju. Nazajutrz przy wymeldowywaniu spotkała nas nieprzyjemna niespodzianka. Pomijając fakt, iż przez ciągłe braki w dostawie prądu, w nocy nie działał nam wiatrak, więc znów nie mogliśmy spać to nasi gospodarze próbowali nam wliczyć śniadania do rachunku a wcześniej dokładnie się upewniliśmy, że są w cenie. Cała wymiana zdań nastąpiła z właścicielem hostelu przez telefon i dopiero wizja pozostawienia przez nas negatywnej opinii skłoniła go do przystania na nasza wersję. Pociąg odjeżdżał dopiero o 20tej, a nie mieliśmy już nic do oglądania, więc usadowiliśmy się na dachu jednego z hosteli i przy pysznym posiłku oddaliśmy się paru partyjkom szachów. Odpowiednio przed 20tą zebraliśmy się z knajpki i poczłapaliśmy na dworzec. Myśleliśmy, że kupno biletu na kolejny pociąg zajmie nam chwilę, ale niestety przerodziło się to wręcz w walkę z czasem. Aby kupić bilet na połączenie z innej stacji musieliśmy się udać do zupełnie innego budynku. Byliśmy przekonani, że to jakieś kolejne oszustwo, gdy strażnicy pokierowali nas w jakieś tylnie uliczki. O dziwo udało nam się znaleźć jakiś budynek i właściwe biuro. Musieliśmy wypisać specjalne podanie o bilet i odczekać swoje na aprobatę nie wiadomo, kogo. Papiery, jakieś pieczątki i w końcu wydano nam bilety. Wróciliśmy biegiem na dworzec wiedząc, że jeszcze nas wiele w tych Indiach zaskoczy. Ulokowaliśmy się w kolejnym pociągu z nadzieją, że te 17 godzin drogi się nie wydłuży i kolejny nam nie ucieknie.

Siódmy cud Świata

Opuściliśmy pociąg wprost w łapy spragnionych turystów tuktukarzy. Razem z nami wychodziły setki ludzi, ale to na nasz widok błyszczały im oczy. Każdy z kolei oferował nam very cheap price, lokal price ale to dopiero za murami dworca znaleźliśmy chętnego na our price. Pojechaliśmy szerokimi, niezakorkowanymi ulicami w poszukiwaniu naszego hostelu. Szukaliśmy razem z kierowcą i innymi zapytanymi po drodze lokalsami, aż w końcu znaleźliśmy. Budynek wyglądał jak wszystko inne w Indiach. Ważne, że fasada była zrobiona a wszystko wokół mogło się walić. Miły pan z obsługi przyjął nas jak starych przyjaciół i zaznajomił z funkcjonowaniem restauracji. Wszystko w jego ustach brzmiało cudownie, lecz szybko przyszło nam zderzyć się z prawdziwą hinduską rzeczywistością. Hotel był w trakcie remontu i wszędzie pełno było gruzu i kurzu. Pokój wyglądał całkiem zacnie i w porządku do momentu, aż zmęczeni upałem rzuciliśmy się na łóżko. Naszym oczom ukazały się małe białe robaczki. Chodziły po całej pościeli. Od razu poprosiliśmy o zmianę. Coś tam poprzepraszali a nam zostało przymknąć oko. Dlaczego zostaliśmy tam na całe zarezerwowane 4 noce ? Bo wszystko mieszczące się w naszym skromnym budżecie było już pozajmowane. Pozostało nam się z tego wszystkiego tylko śmiać. Poszliśmy z głodu zobaczyć czy w restauracji też nas czymś zaskoczą. Na szczęście żarcie mieli pyszne i zdołali tym zrekompensować słaby początek, co prawda szybko wszystko psując usilnie zachęcając nas do zostawienia miłej opinii na Trip advisorze . Nie doczekanie.

Zapakowaliśmy aparaty i poszliśmy na miasto. Mieliśmy z kilometr do przejścia by zobaczyć sławny cud świata – Taj Mahal. Mając 4 dni w zapasie mogliśmy sobie wybrać ten z najlepszą pogodą by po kupieniu mega drogiego jak na Indie biletu, zobaczyć mauzoleum z bliska. Przed wysokimi murami z czerwonego piaskowca Hindusi mieli swoje liczne kramiki i restauracje z nieodzownymi naganiaczami, z którymi nie raz dochodziło do śmiesznych przepychanek słownych. Krzysztof każdemu, który nie chciał dać za wygraną, chciał sprzedać butelkę wody by pokazać im, że tak samo potrzebuje ich produktów jak oni jego wody. Tuż przy samych murach okalających mauzoleum skręciliśmy w prawo w ścieżkę wiodącą ku rzece Jamunie. Sama rzeka była podobno jedną z najbardziej zanieczyszczonych na świecie i oczywiście była święta jak wszystkie rzeki w Indiach. Z nad tej rzeki przyszło nam też po raz pierwszy zobaczyć oblicze Taj Mahal. Piękny, czysty budynek górował majestatycznie nad resztą świata. Narobił nam apetytu na więcej.
Następnego dnia z samego rana ruszyliśmy na zwiedzanie Agry. Wymyślnymi dróżkami, przeważnie bardzo zatłoczonymi kroczyliśmy w kierunku Czerwonego Fortu. Im bardziej się oddalaliśmy tym mniej mijaliśmy turystów, więc jeszcze bardziej byliśmy oblegani przez rikszarzy i tuktukarzy. Tuż pod samym Fortem tętniło życie wokół straganów. Byli turyści, hindusi, krowy, psy a nawet małpy usiłujące ukraść coś dla siebie ze stoisk z owocami. Istny chaos w indyjskim wydaniu. Zobaczyliśmy Fort z zewnątrz i z zimną pepsi w rękach, czym prędzej znaleźliśmy transport z tej skwierczącej patelni. Pojechaliśmy na drugą stronę rzeki pod park Mehtab Bagh, gdzie można było chodząc po zapewne pięknym ogrodzie podziwiać Taj Mahal. My jednak by uniknąć absurdalnie wysokiej opłaty za wejście do owego ogrodu, poszliśmy wzdłuż płotu w mniej uczęszczaną uliczkę. Od razu przyciągnęliśmy też grupkę młodocianych sprzedawców durno- pierdołek własnej roboty, którzy szli w krok za nami. Do punktu widokowego dotrwał jednak tylko jeden z nich i uparcie nie dał się spławić. Widok na Taj Mahal z tej strony był niesamowity. Kontemplowaliśmy go przy akompaniamencie ciągłego słowotoku małego Hindusa. Usilnie chciał nam coś sprzedać i wmówić, że przecież jak jesteśmy z Ameryki to dla nas to są grosze. My jednak byliśmy nie do zdarcia i w końcu zawiedziony opuścił nasze urocze towarzystwo. Brzeg rzeki był otoczony drutem kolczastym i gdy zbliżyliśmy się do niego za bardzo, by zdobyć lepsze ujęcia aparatem to od razu znikąd wyskoczył policjant by zrobić nam przesłuchanie. Krzysztof z wrażenia nawet się zapomniał i na pytanie o kraj pochodzenia odparł Wietnam, tak jak to wcześniej wmawialiśmy wszystkim Hindusom. Na szczęście pan władza nie należał do oczytanych i tylko patrzał się na nas. W końcu czując, że jesteśmy tu nie mile widziani poszliśmy poszukać kierowcy, który nas stąd zabierze. Przy postoju było ich kilku i od razu rzucili się na nas jak na świeże mięso. Z żadnym z nich nie udało się wynegocjować racjonalnej kwoty, więc zdecydowaliśmy się pójść z buta. Dzielnica nie należała do najweselszych w dodatku zdecydowanie zwracaliśmy na siebie uwagę. Nawet przypałętała się do nas grupka jakiś gówniarzy, którzy nie bardzo chyba mieli pojęcie o prywatności osobistej i za bardzo interesował ich mój plecak. Krzysztof warknął do nich po angielsku i rozpierzchli się na wszystkie możliwe strony. Automatycznie przyspieszyliśmy kroku. Szliśmy między chatkami zbudowanymi z byle czego bez oczywiście zachowania jakichkolwiek zasad fizyki. Całe życie (łącznie z toaletą) tutejszej społeczności toczyło się wzdłuż ulicy. Przykro było na to patrzeć, więc po prostu szliśmy przed siebie starając się nie łapać z nikim kontaktu wzrokowego. Dotarliśmy w końcu do głównej drogi i przeszliśmy przez most, pod którym kąpało się stadko krów. Przedostaliśmy się na drugą stronę miasta i od razu złapaliśmy tuktuka za śmiesznie niską cenę. Wysiedliśmy tuż przy zachodniej bramie prowadzącej do mauzoleum i udaliśmy się do jednej z tych knajpek, które szczyciły się, że, jako jedyne posiadają wyjątkowy widok z góry na ten cud architektoniczny.

Trafiliśmy idealnie z wyborem dnia zwiedzania największego skarbu Agry. Niebo było niebieskie i wyjątkowo przejrzyste, wiał lekki wiaterek a słońce prażyło tylko odrobinę. Ubraliśmy się godziwie, wzięliśmy tylko dozwolone rzeczy i uzbrojeni w bilet wstępu ruszyliśmy na mauzoleum. Taj Mahal był znakiem rozpoznawczym Indii. Nie można było wyjechać z tego kraju i nie zawitać do Agry. Został wzniesiony na polecenie Szahadżahana – muzułmańskiego władcy, dla upamiętnienia swojej ukochanej żony Mumtaz Mahal, która zmarła podczas wydawania na świat ich 14 dziecka. Taj Mahal był istnym pięknem i niesamowicie wyróżniał się na tle reszty Indii. Przechodziliśmy się po okalających go ogrodach, co chwilę robiąc zdjęcia ze wszystkich możliwych stron. W środku mauzoleum również wyglądało olśniewająco, niestety tego już nam uwiecznić nie pozwolono. Biały marmur mienił się małymi pomarańczowymi kwiatuszkami zrobionymi z kamieni szlachetnych, które podobno nocą świeciły się w ciemności.

Pełni zachwytu wróciliśmy na ulice Agry. Podążyliśmy w kierunku wskazanego nam przez mapy gogle centrum handlowego. Chcieliśmy zrobić zapasy na dalszą podróż, więc szliśmy główną drogą, wśród tumanów kurzu, wypatrując neonów. Trafiliśmy. Główny punkt – McDonald był oblegany przez tłumy, lecz gdy weszliśmy do środka centrum handlowego zastaliśmy jedynie puste powybijane witryny, walające się śmieci i przytłaczającą pustkę. W Indiach wszystkie centra handlowe tak wyglądały. Jakby ktoś miał chęci, ale mentalność ludzi wokół sprowadziła go szybko z powrotem na zakurzoną ziemię.

Odeszliśmy z niczym. Jedynie potem w sklepiku na rogu kupiliśmy Tangi by nie pić ciągle tylko wody no i standardowo ciastka. Granaty, które dostaliśmy u przydrożnego sprzedawcy niestety nadawały się tylko do wyrzucenia. Czuliśmy, że już wystarczająco nacieszyliśmy się Agrą. Pozostało nam jedynie uzupełnić zapasy lekarstw, a w szczególności elektrolitów, bo nie chcieliśmy się przy naszej słabo rozwiniętej diecie nabawić jakiegoś choróbska. Spytaliśmy lokalnego sklepikarza gdzie znajdziemy aptekę, a ten w odpowiedzi machnął ręką jedynie gdzieś w bliżej nieokreślonym kierunku. Przeszliśmy wskazaną uliczkę dwa razy tam i z powrotem, lecz nic nam nie wyglądało na cokolwiek, co mogłoby być apteką. W końcu podeszliśmy do jednej z budki, przy której stało więcej ludzi, a na nasze pytanie o aptekę sklepikarz krótko i ochoczo zapytał co podać. Byliśmy w głębokim szoku. Rzekomy aptekarz raz dwa podał nam to, co było nam potrzebne, a stojący obok Hindus podający się za lekarza dodatkowo zatwierdził nam, jakość leków, przy okazji biorąc nas za Rosjan. Indie chyba nigdy nie przestaną nas zaskakiwać.

Z samego rana spakowaliśmy nasz dobytek i jak zwykle poszliśmy szukać tuktuka. Długo nie musieliśmy krążyć jak tuktuk sam nas znalazł, a Krzysztof mistrzowsko z miną pokerzysty zbił cenę za przejazd do tej korzystnej dla nas. Mimo młodej godziny na dworcu już były tłumy. Niektórzy jeszcze spali na porozkładanych matach i kocykach a my lawirowaliśmy między nimi w poszukiwaniu naszego wagonu. Mokre chusteczki wpierw poszły w ruch i zajęliśmy swoje miejsca by spędzić tak parę godzin gapiąc się na krajobraz za oknem.

Kolejne miejsce miało być tylko naszym chwilowym przystankiem. Do Jaipuru – stolicy Radżastanu dotarliśmy po południu i od razu odczuliśmy na sobie palące słońce. Mogliśmy oczywiście pojechać zobaczyć wspaniały Pałac Wiatrów jednak zamiast tego wybraliśmy rozłożenie się na trawie w parku wprost pod wielką łopoczącą na wietrze flagą Indii. Prosto z pociągu poszliśmy wpierw poszukać czegoś do jedzenia. Sławna hinduska kuchnia była dla nas nie uchwytna w tym mieście, więc pozostał nam McDonald i Domino Pizza. Po miłym popołudniu w parku przyszedł mniej przyjemny wieczór. Powoli dreptaliśmy w kierunku dworca, lecz na swojej drodze zaczęliśmy mijać coraz więcej niepewnych szumowin. Intuicja jasno biła na alarm, że trzeba się jak najszybciej ewakuować. Jak na złość żaden tuktuk nie chciał się zatrzymać, dopiero policjant kierujący ruchem musiał zrobić to za nas, dzięki czemu raz dwa dotarliśmy na pociąg. Chwilę przed północą pojechaliśmy dalej. Znów kłótnie o miejscówkę, rozgardiasz i pociągowi sprzedawcy.